poniedziałek, 18 marzec 2019, Imieniny: Józefa, Bogdana, Laili

Pogoda w Janowie

100 – lecie Odzyskania Niepodległości. Członkowie KT PTTK „Ziemia Janowska” w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli – 2018 r.

W słoneczny, grudniowy poranek (12.12.2018 r.) grupa członków i sympatyków Koła Terenowego PTTK „Ziemia Janowska” pojechała do Rozwadowa (teraz dzielnicy Stalowej Woli), do Muzeum Regionalnego – na wystawę „Wielka Wojna nad Dolnym Sanem.”

Do Rozwadowa pojechano aby uzupełnić wiedzę i zobaczyć miejsca skąd na początku Wielkiej Wojny nastąpił atak Austro – Węgier na Rosję. Wybrano trasę przez Modliborzyce, Zaklików, Lipę i most na rzece San przed samym Rozwadowem. Jechano starym traktem wzdłuż biegu rzeki Sanny a później przez przyprószone śniegiem Lasy Lipskie. Po drodze, korzystając z obecności kol. Ryszarda Skoczyńskiego (rodem z Zaklikowa), rozmawiano o przyrodzie, historii i dniu dzisiejszym tych ziem pogranicza.

Już na miejscu, w Muzeum (ulokowanym w dawnym Pałacu Lubomirskich), nasza grupa uczestniczyła w wykładzie wstępnym, znakomicie wprowadzającym w tematykę wystawy. Dowiedziano się o ówczesnej sytuacji geopolitycznej,  rzeczywistych i urojonych przesłankach rozpoczęcia wojny oraz o lawinowym wypowiadaniu wojny w skomplikowanym systemie sojuszy. Poznano  chronologię przebiegu i zakończenia wojny. Szczególnie cenne były (mało u nas znane) informacje o tutejszych przygotowaniach do ofensywy wyprzedzającej i trasach przemarszów wojsk Austro – Węgierskich zmierzających w sierpniu 1914 r. na Lublin.

Otóż po wypowiedzeniu przez Austro – Węgry wojny Rosji w dniu 6 sierpnia 1914 r. pobliska granica stała się aktywna a pierwsze strzały wojny padły w niedalekich Chwałowicach w potyczkach pomiędzy konnymi patrolami straży granicznych. Od 15 sierpnia głębokie działania rozpoznawcze wykonała kawaleria (Janów oraz okolice Kraśnika, Frampola, Tomaszowa) a zasadnicze siły ruszyły 20 sierpnia. W tym czasie stacja kolejowa Rozwadów, ulice miasteczka i drogi były pełne wystrojonych, pewnych zwycięstwa żołnierzy. Tak też się stało, bo I Bitwę Kraśnicką wojska Austro – Węgierskie zdecydowanie wygrały, ale później szybko musiały się wycofać. W jesiennym, pośpiesznym odwrocie właśnie tu (od Rudnika do Rozwadowa) trwały ciężkie walki z Rosjanami o przeprawy przez San, kilka razy budowane i palone. Gdy walki ustały, miasta i wsie były zrujnowane a okolica usiana mogiłami i cmentarzami wojennymi. Wiosną 1915 r., pod dowództwem Niemieckim, nastąpiło przełamanie frontu pod Gorlicami. W czerwcu wojska Austro – Węgierskie wyparły stąd Rosjan i znów wkroczyły na Lubelszczyznę. Ponowne, ciężkie walki w okolicach Kraśnika nazwano później II Bitwą Kraśnicką a ich końcowym efektem było całkowite wyparcie Rosjan.  

Po wykładzie nasza grupa obejrzała wystawę militariów, odznaczeń, druków ulotnych, rysunków, fotografii i biogramów legionistów a także blok sylwetek tutejszych mieszkańców biorących udział w Wielkiej Wojnie. Obejrzano też eksponaty z prac archeologiczno – ekshumacyjnych prowadzonych w latach 2014 – 2017 na cmentarzach wojennych w Zdziarach, Domostawie i Kłyżowie.

Wystawa przedstawiła wyniszczającą rolę wojny, której rezultatem był upadek potęg i powszechny chaos z którego powstało wiele państw narodowych, w tym Polska.
Niejako przy okazji obejrzano wystawę „Stacja Rozwadów. Między Lwowem a Krakowem” o historii miasteczka pogranicza, kulturze nadsania i roli węzła linii kolejowej – od czasów Wielkiej Wojny prowadzącej również do Lublina przez Zaklików, Polichnę i Szastarkę.

Po wystawach oprowadzał Janowską grupę pracownik Muzeum, p. Marek Wiatrowicz - który wykazał wysoki poziom wiedzy i niezwykły dar rozwoju opowieści.
W drodze powrotnej kol. Ryszard pokazał grupie swoją okolicę. Na granicy  Gminy Zaklików i Gminy Radomyśl (pomiędzy Lipą a Dąbrową Rzeczycką) obejrzano rekonstrukcję przejścia granicznego z czasów zaborów. W Zaklikowie (zał. 1565 r.) obejrzano: Cmentarz Parafialny z modrzewiowym kościołem p.w. św. Anny z XVI w., Cmentarz Żydowski z XIX w., Kościół Parafialny p.w. Świętej Trójcy z XVII w. i pamiątkowy słup graniczny z czasów zaborów.

Z pewnością tam jeszcze pojedziemy.

Antoni Sydor – Przewodnik Turystyczny, KT PTTK „Ziemia Janowska”
Foto: Zuzanna Skoczyńska
Janów Lubelski, 21.12.2018 r.

Fotogaleria

Twój pomysł - europejskie pieniądze
eu
Projekt współfinansowany ze Środków Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa
Lubelskiego na lata 2007-2013.
Projektowanie i tworzenie stron www